Timothy Garton Ash [interview]

Another interview, another great opportunity to have a talk with an inspiring academic -slash- journalist: Timothy Garton Ash. The interview was done by me and my fellow Veto-journalist Pieter Haeck in February of 2011, when Timothy Garton Ash received honors from the Catholic University of Leuven for his writings and opinions on Europe. 

* * *

(Photo by Bas Van den Bogaert for Veto)

Timothy Garton Ash: “De kracht van sociale media wordt op dit eigenste moment bevestigd”

“U heeft toevallig geen espresso? Liefst zo sterk mogelijk, dat zou wonderlijk zijn.” Het waren drukke dagen voor de gloednieuw eredoctorandus aan de K.U.Leuven, twee weken geleden. Timothy Garton Ash, een Britse intellectueel en essayist, werd door Time Magazine reeds vermeld als een van de meest toonaangevende denkers van onze tijd. Zijn rol in het publieke debat in Europa werd al vaak bekroond en geprezen door academici, alsook door het brede publiek. En bij dezen ook door onze Alma Mater.

Door Laurens Cerulus & Pieter Haeck

Dat Garton Ash regelmatig opiniestukken en essays voor de Britse krant The Guardian en New York Review of Books schrijft, maakt dat hij niet voor een gat te vangen is. “Ik beschrijf wat ik doe en de manier waarop ik het doe vaak met de woorden “historicus van het heden”. Ik schrijf over zeer recente gebeurtenissen, die ik probeer te begrijpen in hun historische context. Daaruit komt een mengeling van enerzijds de academische studie van internationale relaties, en anderzijds een journalistieke benadering. Een ongewone manier van werken, aangezien velen ofwel aan journalistiek doen, ofwel academisch werken.”

“Ik ben ervan overtuigd dat niets aanwezig zijn evenaart. Er zijn dingen die je enkel leert door ze mee te maken, door met mensen te praten, door de geur, de sfeer en de dynamiek te ervaren. Hoeveel YouTube-video’s je ook bekijkt, om dingen te vatten moet je aanwezig zijn. Anderzijds kan dat niet het enige zijn dat je weet. Als je de geschiedenis, de economie en de politiek van landen niet kent, kan je ook niet begrijpen waarom bepaalde veranderingen plaatsvinden.”

HEDENDAAGSE REVOLUTIE

“Mijn werk toont een appreciatie voor het journalistieke vak. Journalistiek zelf maakt vandaag een revolutie door. Nieuwe technologieën ontstaan met dramatische snelheid. Kranten zullen er over tien jaar volledig anders uitzien.”

“Volgens mij bestaat de uitdaging erin om de goede dingen van traditionele journalistiek te behouden: accurate informatie, de onderzoekskwaliteiten, het begrijpen van contextuele factoren of de vlotte schrijfstijl. Maar al die dingen kunnen ook op het internet behouden worden, waar bloggers en burgerjournalisten een prille rol spelen. Voor jullie generatie is dat de uitdaging. De instrumenten veranderen, maar de waarden blijven hetzelfde.”

“De kracht van nieuwe sociale media wordt op dit eigenste moment bevestigd. Ik denk dat Egypte de eerste revolutie is waar men met zekerheid van kan zeggen dat ze het directe gevolg is van het internet. Facebook, Twitter, mobiele telefoons en satelliettelevisiezenders zoals Al Jazeera: die combinatie heeft de huidige revolutie gemaakt.”

“De manier waarop het volk die technologische nieuwigheden gebruikt, verschilt natuurlijk. Daarbij komt het uiteindelijk altijd terug neer op de mensen zelf. Op een zeker moment moet je de straat op om te protesteren en te riskeren dat de politie je kort en klein slaagt. De technologie werkt daarvoor dus als hulpmiddel, maar is geen einddoel op zich.”

TERUGVAL

Garton Ash werd bekend met zijn baanbrekend werk over Centraal-Europa, net voor en tijdens de val van het Oostblok in 1989. “De nieuwe Europese lidstaten maakten sindsdien een opmerkelijke evolutie door. Na de revolutie van 1989 was ik een van de grootste voorstanders om die landen op te nemen in de Europese Unie. Dat was immers wat ze verdienden, waar ze toe behoorden en wat hun democratie zou bestendigen. In de vijftien jaar die volgden, zorgde dat vooruitzicht voor een transformatie van die landen. Ze veranderden in iets wat ik als betere oorden beschouw.”

“Maar toen de landen toegelaten werden tot de EU, kantelde de evolutie. Op dit moment, zeven jaar later, zie je hoe de landen terugglijden. De les voor de EU is dat de normatieve macht over kandidaatlidstaten het grootst is in de periode voor de toetreding. Eens een land toetreedt, kan het zich bij wijze van spreken een moord permiteren. Kijk maar naar Berlusconi’s overname van de media in zijn land. De EU heeft zeer weinig disciplinaire kracht op zijn lidstaten.”

“Naast de politieke machthebbers, is ook de publieke opinie in vele landen sceptischer geworden. Hoewel, als het er echt op aan komt voor of tegen Europa te kiezen, zouden de mensen ook vastberaden negatief kunnen antwoorden.”

“In het geval van Europa komt het zo goed als altijd neer op het volgende: we zaten, als Europese landen, in een slechte situatie en we willen naar een beter oord. De slechte situatie varieert van oorlog tot bezetting, nazisme voor Duitsland, economische achteruitgang voor Groot-Britannië, een dictatoriaal regime voor Polen. Elk land heeft wel zijn eigen probleemsituatie.”

“Wat we dus gemeen hebben is de wil naar een verbetering daarvan en dat brengt ons bij Europa. Maar vandaag worden we geconfronteerd met de nadelen van ons succes. Alle landen zitten in de Europese Unie, in het betere oord en zien er enkel de fouten en onvolkomenheden van in. We stellen ons de vraag niet meer hoe het zou zijn zonder de EU – een erg moeilijke vraag trouwens. Die nadelen van ons succes liggen aan de basis van de huidige problemen.”

“Zijn we dan in essentie tevreden? Neen, we zijn ontevreden. En belangrijker: waar we ontevreden over zijn, is net verbonden met de Europese Unie, aangezien dat de situatie is waar we op dit moment inzitten. Het probleem met Europees liberalisme is dus dat het grootste deel van de Europese liberale droom verwezenlijkt is. Op institutioneel vlak dan toch.”

WERELD VAN REUZEN

Als lid van de vooraanstaande denktank European Council on Foreign Relations ijvert Garton Ash al geruime tijd voor een sterker Europees extern beleid. “Allereerst moet ik verduidelijken hoe ik dat lidmaatschap zie. Ik vind dat je analyse van opinie moet scheiden. Facts are sacred, comment is free, juist? Maar ik ben altijd een zogenaamde spectateur engagégeweest. Naar mijn mening moeten analysten zich namelijk mengen in het debat. Weliswaar niet in de directe strijd om macht, maar in de argumentatie.

“Ik ben er absoluut van overtuigd dat wat Europa nodig heeft in het volgende decennium, een sterker en meer gecoördineerd extern beleid is. De wereld evolueert naar een stelsel van reuzen. De Verenigde Staten, Rusland, China, India, Brazilië, noem maar op. In zo’n systeem is zelfs de grootste Europese natie te klein. In een wereldorde van reuzen moet je zelf een reus zijn. Voor ons, Europeanen, is die reus de EU.”

“Ik ben ervan overtuigd dat we geen enkele institutionele verandering moeten ondergaan om dat te verwezenlijken. Dat zit allemaal goed. Wat nodig is, is de wil van de lidstaten. Die solidariteit is onontbeerlijk. Wat er nu gebeurt met Tunesië en Egypte is een klassiek voorbeeld: velen pleiten ervoor om het aan de Fransen of de Spanjaarden over te laten, maar je ziet wat daar van komt.”

“De wil van de lidstaten is dus hoogstnoodzakelijk om een gemeenschappelijk buitenlandbeleid te vormen. Niet elk land moet die beleidslijnen ook expliciet opnemen. Portugal heeft bijvoorbeeld weinig te maken met Wit-Rusland en Litouwen zal zich niet erg bekommeren om Marokko. Maar elke lidstaat moet zich wel inschrijven in de vorm van dat beleid.”

“De absolute kernvraag is: “Verliest de EU aan slagkracht met 27 lidstaten in vergelijking met de originele zes?” Het antwoord daarop is duidelijk neen. De grote schaal van de macht en van de economische kracht biedt een enorm voordeel. We hebben de grootste economie in de wereld. Dat uit zich bijvoorbeeld zeer expliciet in onderhandelingen over handel. De transactiekosten om tot gemeenschappelijke beslissingen te komen met 27 zijn dus groter, maar niet van die grootte dat het raderwerk niet meer marcheert.”

TOEKOMSTMUZIEK

Als historicus van het heden brengt Garton Ash met zijn schrijfsels de geschiedenis over op het brede publiek. “Geschiedenis heeft een enorm belang voor samenlevingen. Mijn mening daarover is dat landen, regio’s, groepen en individuen hun geschiedenis zouden moeten kennen, maar er niet door geobsedeerd mogen raken. Het mes snijdt aan twee zijden: enerzijds is er het probleem van onwetendheid en de neiging tot vergeten, anderzijds dat van verheerlijking en obsessie. De gezonde vorm ligt dus ergens tussenin. Men kent zijn geschiedenis in heel zijn complexiteit en weet waar men vandaan komt, maar men staat niet elke morgen op met dat idee in zijn hoofd.”

“Wat is het belang van een universiteit en zijn studenten in een dergelijke samenleving? Als we specifiek naar Europa kijken, ben ik er rotsvast van overtuigd dat de toekomst van Europa bij jullie, de studenten, ligt. Dat is een eenvoudige vaststelling. Europa heeft geen overvloedige grondstoffen, noch hoopgevende demografische vooruitzichten, noch lageloonarbeid. We missen dus veel voordelen die andere landen wel hebben. Daarbij hebben we nog eens een dure welvaartstaat. Wat is dan wel onze kracht? Dat kan alleen maar de kenniseconomie zijn. Innoveren, diversiteit koesteren, experimenteren. Dat zijn onze krachten en dat zijn net de dingen die de universiteit promoot. Het ligt dus in jullie handen (lacht).”

* * *

[This article was published in Veto on 14/02/2011 (link)]

Advertisements

About laurenscerulus

AKA reporter for Deutsche Welle, The Independent, Monocle24... AKA editor @ youropa.org FKA trainee journalist @ BBC World Service, Monocle, De Morgen, MO* FKA foreign editor @ Veto student newspaper, Belgium. FKA student of modern history @ KULeuven | international relations @ UCLouvain.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: